Turizmde Endüstri 4.0 ın Kullanımı  

Hollywood filmlerden “The Matrix (Üçlemesi)” ve “Avatar” artırılmış gerçeklik uygulamalarına, “Total Recall” ise daha çok sanal gerçekliğe yakın örnekler olarak verilebilir. 1999 Tarihli Warner Bros. film şirketi yapımı “The Matrix’de” , Neo karakterinin Ajan Smith ve Trinity ile ve 2009 tarihli Twentieth Century Fox Film Corporation film şirketi yapımı “Avatar” filmlerinde Jake Sully karakterinin humanoid avatar olarak Yüzbaşı Miles Quaritch ve Neytiri ile arttırılmış gerçeklik uygulamaları kapsamında yaşadıkları ve sanal ortamda gerçek duygu ve duyularla acıyı, aşkı hissetmeleri bilimkurgudan yakın geleceğimize önemli bir örnek olacaktır. Sanal gerçekliğe daha yakın olan Carolco Pictures film şirketinin 1990 yapımı “Total Recall” filmi ise Mars’a sanal turistik seyahate çıkan memur Douglas Quaid’in maceralarını konu etmektedir. Uydu takip sistemi (GPS) ile yön bulma, mobil cihazlar ile iki veya üç boyutlu ürün görselini inceleme, seyahatle ilgili bilgi alma (otel, restoran gibi), müzelerde görsel geziler, özel turlar (Van Gogh müzesi gibi), konaklama, restoran, ulaştırma sektörlerinden arttırılmış gerçeklik uygulamaları gibi örnekler de mevcuttur. Sanal ve arttırılmış gerçekliğin turizmdeki uygulamalarına Toscana Vadisinde dijital tur rehberi gibi çalışan Tuscany+ arttırılmış gerçekliği  örnek olarak verilebilir. Pokémon Go ile mobil cihazlarda oynanan arttırılmış gerçeklik oyunundan hareketle, sanal ve arttırılmış gerçeklik dışında “mixed reality – karıştırılmış gerçeklik” kavramından da söz edebiliriz.

Bilgi teknolojilerinin kullanımı ile ön – arka büro otomasyonu ile rezervasyon yönetimi kolaylaşmaktadır. Online seyahat acenteleri gelişirken ürün çeşitlendirmesi ile kültürel, kişisel, VIP (özel) turların önem kazanacağı, teknolojik gelişmelere ayak uydurabilen turizm işletmelerinin turizm ekonomisi içerisinde tutunmaya devam edeceği aşikardır.

Turizm sektöründe servis otomasyonu ve robotların hizmet sektöründeki kullanım alanları Self Servis kioskların ve mobil uygulamaların yanında otel, mutfak ve restoran, toplantı, kongre, eğlence, oto kiralama, havaaanları, seyahat acentelerinde ön büro, concierge, taşıyıcı, temizlikçi, şef, barista, servis ve teslimat robotları, müzelerde ise robot rehberler olarak karşımıza çıkmaktadır. Örnek olarak, Hilton Otellerinde “Connie” adında devreye alınan yapay zekalı concierge robotları mevcuttur. Sonuç olarak, önümüzdeki 5-10 yıl içerisinde turizm sektöründe birçok işgücünün tamamen olmasa da robotlar ve servis otomasyonu ile yer değiştireceği düşünülmektedir.

Endüstri 4.0 kapsamındaki teknolojik gelişmelerin turizm aracılarının ve işletmelerinin kârlılığı üzerinde önemli etkileri olacaktır. İnternetin gelişimi ile beraber web teknolojilerinde ve mobil uygulamalarda yaşanan etkilerden çok daha fazlasının turizm sektöründe dönüştürücü etkileri olacaktır. Özellikle maliyet ve gelir başlıklarından hareketle turizm işletmeleri bu gelişmelere kayıtsız kalamayacaktır. Uzay turizmi dâhil olmak üzere hayatımıza giren bu yeni kavramların turizm sektörüne ve ekonomisine, farklı kültürlere ve sektörde faaliyet gösteren işletmelere ekonomik ve finansal olarak etkileri aşağıda sıralanmaktadır. Turizm ekonomisi ile ilgili Türkiye İstatistik Kurumu başta olmak üzere, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gibi, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla içindeki hesaplama kalemleri ile Ödemeler Bilançosu altındaki turizme ait kalemlerin hesaplamaları değişecek, yeni kalemler eklenecektir. Benzer şekilde turizm ile ilgili ulusal ve uluslararası hesaplanan diğer veri setlerinde, meta-verilerde, araştırma yöntemlerinin metodolojilerinde değişikliklerin olması beklenmelidir. En önemli etki cari açık konusunda Türkiye açısından turizm gelirlerinde olacaktır. Sanal ve arttırılmış gerçeklik, çok boyutlu yazıcılar ile minyatür tema parkları ve hologram uygulamaları ile gelir düzeyi düşük olan turistlerin ziyaret sayıları etkilenerek ve başta turizm gelirleri olmak üzere yurtdışı turizm harcamalarında önemli bir etki oluşturması beklenmektedir. Robot ve yüksek otomasyon teknolojilerine yatırım yapması beklenen turizm işletmelerinin öncelikle sermaye ve finansal gücü yüksek otel zincirleri, tur operatörleri ve kurvaziyer gemileri ile müzeler ve tema parklarının, yakın gelecekte ise uzay turizmi yapan şirketlerin olması olası görünmektedir.

Müzelerin sanal ve arttırılmış gerçeklik uygulamaları, hologram rehberlik hizmetleri, çok boyutlu yazıcılar ile replika sanat ve kültür eserlerinin korunması Kültür ve Turizm Bakanlığı ve turizmle ilgili kamu kurumlarının ajandalarında başlı başına bir gündem oluşturacaktır. Tarihi ve sanatsal eserlerin, kültürel zenginliklerin korunması açısından önemli faydaları olacaktır. Turistik bölgelerde turizm danışma bürolarının ve çalışanlarının, turizm polisinin görev tanımlarının gözden geçirilmesi gerekecektir. Bu ilgili bakanlık ve kurumlar için devlet bütçesinde ek etki yaratacaktır.

Sonuç olarak ise Turizm sektörünün Endüstri 4.0 kapsamında yeni teknolojileri kullanmasının avantaj ve dezavantaj olarak farklı etkileri olacaktır. Sektörün hizmet odaklı olarak insan boyutu dikkate alındığında yapısal bu radikal dönüşümlerin turizm anlayışı ve kavramı üzerinde kalıcı sonuçlarının oluşacağını iddia etmek mümkündür. Müşteri deneyimini üst seviyeye çıkaracak doğru otomasyon sistemleri ile işletme bazında karlılığın artışı gibi ülke turizm gelirlerinin olumlu etkilenmesi söz konusu olabilecektir. Kültürel olarak sanatın ve tarihin korunması ve daha fazla sayıda cazibe merkezlerinin düşük maliyetlerle yaratılabilmesi ile turizm ekonomisinin farklı oyuncularla daha da büyüyeceği ancak insan sermayesi üzerindeki (olumsuz) etkilerinin dikkatlice değerlendirilmesi konusu araştırmacıların ve konu uzmanlarının karşısına çıkarmaktadır.

Kaynak: (Kounavis, Kasimati ve Zamani, 2012:1-6) (İlhan ve Çeltek, 2016:581-599) (Ay, 2009:117-136) (Ivanov, Webster, Brezina, 2017:1-19) (static.dergipark.org.tr)

SEDA ESER

T.C. Haliç Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Öğrencisi